Để tẩy sơn trên bề mặt các thiết bị, máy móc công nghiệp cũ, nếu chỉ sử dụng giấy nhám hoặc máy mài thì sẽ mất rất nhiều thời gian cho một lớp phủ dày, làm chậm tiến độ công việc, hao tốn vật tư và khó có thể xử lý hiệu quả những góc nhỏ trên máy.
Hóa chất tẩy sơn vì vậy thường được sử dụng trong những trường hợp phù hợp để làm suy yếu lớp phủ, giúp việc loại bỏ sơn cũ dễ dàng hơn trước khi tiến hành chà nhám và sơn lại.
Tuy nhiên, vì máy móc công nghiệp thường gồm nhiều loại vật liệu và linh kiện khác nhau, nên việc sử dụng hóa chất tẩy sơn cho máy móc cần được kiểm soát kỹ hơn so với xử lý một tấm sắt thông thường.
1. Vì sao cần loại bỏ lớp sơn cũ trên máy móc?
Không phải mọi lớp sơn cũ đều cần phải loại bỏ hoàn toàn. Nếu lớp phủ vẫn còn bám chắc, không phồng, không có rỉ ở phía dưới và tương thích với hệ sơn mới thì chỉ cần chuẩn bị bề mặt theo phương pháp phù hợp - tùy theo yêu cầu kỹ thuật – mà không cần phải tẩy toàn bộ.
Trong trường hợp lớp sơn không còn bám chắc, nếu không loại bỏ thì việc sơn chồng lên chỉ giải quyết được bề nổi trong thời gian ngắn vì kết cấu lúc này sẽ là: Kim loại → lớp sơn cũ yếu → lớp sơn mới.
Khi lớp sơn mới bám vào lớp sơn cũ đã suy yếu thì dù sơn mới có chất lượng đến đâu vẫn sẽ sớm bị bong khi lớp sơn cũ tách khỏi kim loại. Vì lý do này, loại bỏ các lớp phủ không còn ổn định là bước cực kỳ quan trọng trước khi phục hồi bề mặt máy.
2. Hóa chất tẩy sơn hoạt động như thế nào?
Phản ứng của hóa chất tẩy sơn khi tiếp xúc với bề mặt sẽ giúp làm mềm, phồng hoặc nhăn lớp sơn, bẻ gãy liên kết của lớp sơn với bề mặt (tùy từng công thức sản phẩm và loại lớp phủ), giúp người dùng dễ dàng bóc hoặc cạo ra hơn.
Điều quan trọng cần hiểu là hóa chất tẩy sơn không giúp hoàn thành toàn bộ quy trình chuẩn bị bề mặt. Sau bước tẩy sơn có thể cần tiến hành thêm các bước: làm sạch → kiểm tra rỉ → xử lý bề mặt → chà nhám → vệ sinh → sơn mới.
Vì vậy, khi đánh giá chất tẩy sơn, không nên chỉ dựa trên khả năng làm bong sơn nhanh hay chậm. Hiệu quả thực tế cần được xem xét trên toàn bộ quy trình xử lý bề mặt, bao gồm mức độ dễ loại bỏ sơn, tình trạng bề mặt sau khi tẩy và khả năng tiếp tục thực hiện các bước xử lý, sơn phủ sau đó.
3. Khi nào hóa chất tẩy sơn có lợi thế?
Máy có nhiều góc và khe nhỏ
Thường thì khung máy sẽ gồm các góc trong, mối hàn, các khe, hốc, đường cong, các chi tiết hình học phức tạp. Những vị trí này rất khó để tiếp cận hoàn toàn bằng giấy nhám. Do vậy, hóa chất tẩy sơn là phương án phù hợp để xử lý lớp sơn cũ tại các vị trí này.
Lớp sơn tương đối dày
Máy đã qua nhiều năm sử dụng có thể đã được sơn lại nhiều lần, bề mặt vì vậy có nhiều lớp sơn cũ chồng lên nhau, tạo một lớp phủ dày. Nếu ngay từ đầu ở bước phục hồi chỉ sử dụng giấy nhám để xử lý thì sẽ tốn rất nhiều giấy nhám, đĩa mài, công sức và thời gian.
Thay vì vậy, dùng hóa chất tẩy phù hợp giúp loại bào mỏng lớp phủ rồi mới dùng giấy nhám là quy trình tối ưu hơn, giúp giảm khối lượng công việc cơ học sau đó.
4. Vì sao không nên sử dụng hóa chất tẩy sơn lên toàn bộ máy một cách tùy tiện?
Trên một cỗ máy công nghiệp không chỉ có sắt thép, mà còn có các vật liệu khác như:
● Nhôm
● Inox
● Nhựa
● Cao su
● Gioăng
● Dây điện
● Cảm biến
● Tem nhãn
● Màn hình
● Linh kiện điện tử
Vì vậy, một loại hóa chất phù hợp với sơn trên sắt thép chưa chắc đã phù hợp với mọi loại vật liệu còn lại. Đó là lý do cần xác định chính xác phạm vi tẩy sơn. Nếu có thể, nên thảo rời chi tiết cần phục hồi để xử lý riêng. Trường hợp không thể tháo thì nên có phương án bảo vệ phù hợp.
5. Bước đầu tiên không phải tẩy sơn mà là kiểm tra máy
Trước khi bắt đầu quy trình xử lý sơn, cần xác định:
1. Khu vực nào cần sơn lại?
2. Lớp sơn cũ còn bám chắc không?
3. Có rỉ phía dưới không?
4. Những vật liệu nào nằm gần vùng xử lý?
5. Có thể tháo chi tiết ra khỏi máy không?
6. Có bộ phận điện hoặc cảm biến gần đó không?
Khảo sát trước là cần thiết để tránh tình trạng đang xử lý mới phát hiện hóa chất đã tiếp xúc với bộ phận không mong muốn.
6. Máy móc thường có dầu mỡ trên bề mặt
Sử dụng trong nhà xưởng nên bề mặt máy thường bị bám:
● Dầu bôi trơn
● Dầu thủy lực
● Mỡ
● Dung dịch gia công
● Bụi công nghiệp
Trước khi tiến hành tẩy sơn nên vệ sinh sơ bộ bề mặt để loại bỏ các chất này, tránh ảnh hướng tới hiệu quả của công đoạn sau.
7. Có nên thử hóa chất trước khi tẩy toàn bộ?
Nếu không biết chắc vê sự tương thích giữa hóa chất được dùng với lớp phủ cần tẩy thì nên thử trước trên một vùng nhỏ, ít quan trọng để đánh giá chính xác về:
● Phản ứng của lớp sơn
● Thời gian xử lý theo hướng dẫn
● Khả năng bóc lớp phủ
● Tình trạng kim loại nền
● Ảnh hưởng đến vật liệu xung quanh
Trong những nhà máy có nhiều loại máy cùng loại, việc thử nghiệm trên một chi tiết mẫu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình chuẩn trước khi triển khai hàng loạt.
8. Hóa chất tẩy sơn và giấy nhám nên kết hợp như thế nào?
Hóa chất tẩy sơn và giấy nhám có tính năng khác nhau. Trong khi hóa chất tẩy sơn giúp loại bỏ lớp phủ, thì giấy nhám hỗ trợ xử lý và hoàn thiện bề mặt bằng phương pháp cơ học.
Một quy trình có thể được tổ chức theo trình tự các bước:
Loại bỏ lớp phủ chính → vệ sinh → xử lý phần còn lại → chà nhám → chuẩn bị cho lớp sơn mới.
Đây là giải pháp rất hữu ích khi bề mặt tồn tại lớp sơn quá dày vì nếu dùng giấy nhám ngay từ đầu, giấy nhám rất dễ bị bít hạt, giảm khả năng mài. Sau khi phần lớp phủ đã được loại bỏ, giấy nhám sẽ tập trung vào nhiệm vụ hoàn thiện tốt hơn.
9. Có cần chà nhám sau khi dùng hóa chất tẩy sơn?
Câu trả lời thường là có, vì tẩy sơn khôn gcó nghĩa là bề mặt đã đủ điều kiện để sơn lại. Sau khi tẩy, bề mặt có thể còn có:
● Phần sơn nhỏ
● Cặn bám
● Vết rỉ
● Bề mặt không đồng đều
● Mép chuyển tiếp giữa vùng đã tẩy và vùng giữ lại
Sử dụng giấy nhám có độ nhán phù hợp sẽ giúp giải quyết những vấn đề này và tạo trạng thái bề mặt theo yêu cầu của hệ sơn mới.
Lưu ý, nên chọn cấp độ nhám dựa trên tình trạng thực tế thay vì mặc định dùng loại thật thô.
10. Sau khi tẩy phát hiện rỉ sét thì sao?
Người dùng cần hiểu rằng, hóa chất tẩy sơn không đồng nghĩa với hóa chất xử lý rỉ.
Sau khi loại bỏ lớp phủ cũ, nếu phát hiện bề mặt có các vết rỉ thì phải có bước xử lý phù hợp trước khi sơn mới. Không nên sơn chồng lên lớp rỉ vì vấn đề có thể tiếp tục phát triển bên dưới.
11. Quy trình tham khảo khi tẩy sơn máy móc
Bước 1: Ngừng và cô lập thiết bị phù hợp
Việc bảo trì cần được thực hiện theo quy trình an toàn của nhà máy và thiết bị. Tuyệt đối không tiến hành khi máy trong trạng thái có thể hoạt động bất ngờ.
Bước 2: Xác định phạm vi
Xác định và đánh dấu phạm vị cần tẩy, các khu vực cần bảo vệ.
Bước 3: Tháo chi tiết nếu có thể
Tháo các chi tiết cho phép để xử lý riêng nếu có thể.
Bước 4: Vệ sinh sơ bộ
Làm sạch dầu mỡ và chất bẩn theo phương pháp thích hợp.
Bước 5: Thử nghiệm
Thử nghiệm trên diện tích nhỏ trước khi áp dụng trên phạm vi rộng nếu trước đó chưa từng thực hiện.
Bước 6: Sử dụng hóa chất tẩy sơn
Thực hiện đúng hướng dẫn của nhà sản xuất về:
● Lượng sử dụng
● Thời gian
● Điều kiện làm việc
● Trang bị bảo hộ
Không tự ý kéo dài thời gian hoặc pha thêm sản phẩm khác.
Bước 7: Loại bỏ lớp sơn
Khi lớp phủ đã đạt trạng thái phù hợp thì tiến hành loại bỏ bằng dụng cụ phù hợp.
Bước 8: Làm sạch
Thực hiện làm sạch bề mặt theo đúng yêu cầu của sản phẩm tẩy đã sử dụng.
Bước 9: Kiểm tra kim loại
Kiểm tra và đánh giá bề mặt kim loại xem có xuất hiện tình trạng nào dưới đây hay không:
● Rỉ
● Ăn mòn
● Khuyết điểm
● Phần sơn còn lại
Bước 10: Chà nhám và chuẩn bị sơn
Chuẩn bị bề mặt theo đúng yêu cầu của hệ sơn mới.
12. Những sai lầm thường gặp khi tẩy sơn máy công nghiệp
Tẩy cả những khu vực không cần thiết
Sai lầm này khiến thời gian dừng máy tăng, hao tốn vật tư.
Không che chắn linh kiện
Để hóa chất tiếp xúc với linh kiện làm từ vật liệu không phù hợp sẽ gây phát sinh vấn đề ngoài ý muốn.
Dùng thật nhiều hóa chất để mong tẩy nhanh hơn
Nên dùng lượng theo đúng hướng dẫnvà kết quả thử nghiệm, không nên tự ý tăng, không phải càng nhiều càng tốt.
Bỏ qua công đoạn làm sạch
Bụi sinh ra từ quá trình tẩy nếu không được làm sạch có thể sẽ ảnh hưởng đến những bước tiếp theo.
Sơn ngay sau khi tẩy
Nên kiểm tra và chuẩn bị bề mặt đầy đủ trước khi sơn lớp mới.
13. An toàn là yêu cầu quan trọng khi sử dụng hóa chất tẩy sơn
Hóa chất tẩy sơn có nhiều loại với công thức khác nhau nên yêu cầu về an toàn cũng sẽ khác nhau. Người dùng nên đọc kỹ:
● Nhãn
● Hướng dẫn kỹ thuật
● Cảnh báo
● Tài liệu an toàn nếu có
Tùy theo sản phẩm, nên dùng trang bị bảo hộ phù hợp, làm việc nơi thoáng gió. Ngoài ra, không được tự ý trộn các loại hóa chất với nhau.
Cần thu gom chất thải sau khi xử lý theo yêu cầu phù hợp của cơ sở sản xuất và quy định liên quan.
14. Doanh nghiệp nên tính chi phí tẩy sơn như thế nào?
Chi phí tẩy sơn không chỉ là giá thành của hóa chất được sử dụng, mà còn bao gồm:
● Giấy nhám
● Dụng cụ
● Nhân công
● Thời gian dừng máy
● Công việc vệ sinh
● Chi phí xử lý lại nếu bề mặt không đạt
Riêng với nhà máy sản xuất, thời gian dừng máy có thể là khoản lớn nhất.
Chẳng hạn, một giải pháp vật tư có chi phí cao hơn nhưng giúp hoàn thành bảo trì sớm hơn nhiều giờ có thể mang lại tổng chi phí thấp hơn.
Vì vậy, doanh nghiệp nên tính tổng chi phí trên một lần bảo trì đạt yêu cầu.
15. Chuẩn hóa quy trình giúp những lần bảo trì sau nhanh hơn
Nếu có nhiều máy giống nhau thì kết quả của lần xử lý đầu tiên rất có giá trị.
Doanh nghiệp nên ghi nhận:
● Loại máy
● Loại lớp phủ
● Khu vực xử lý
● Hóa chất sử dụng
● Lượng tiêu hao
● Thời gian xử lý
● Loại giấy nhám
● Thời gian nhân công
● Kết quả sau khi sơn lại
Những dữ liệu này sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình chuẩn để áp dụng cho những lần tiếp theo mà không cần phải thử nghiệm.
Đây là cách biến kinh nghiệm thực tế thành dữ liệu sản xuất có thể sử dụng lâu dài.
16. Nhật Tiến Hưng và giải pháp vật tư xử lý bề mặt
Nhật Tiến Hưng là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm sản xuất giấy nhám, keo 502 và hóa chất tẩy sơn, phục vụ các nhu cầu xử lý và hoàn thiện bề mặt trong sản xuất, sửa chữa và bảo trì.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, có thể sử dụng hóa chất tẩy sơn và giấy nhám ở những công đoạn khác nhau trong cùng một quy trình phục hồi bề mặt máy móc công nghiệp.
Trong đó, hóa chất hỗ trợ xử lý lớp phủ cũ trong những trường hợp phù hợp, còn giấy nhám tiếp tục đảm nhiệm việc làm sạch, làm đều và chuẩn bị bề mặt.
Doanh nghiệp lựa chọn và sử dụng đúng vật tư cho từng công đoạn sẽ hạn chế tiêu hao không cần thiết và giảm thời gian xử lý.
17. Kết luận
Hóa chất tẩy sơn cho máy móc công nghiệp giúp việc loại bỏ lớp phủ cũ thuận tiện hơn, nhất là với lớp sơn dày, nhiều lớp hoặc những khu vực có hình dạng phức tạp khó xử lý hoàn toàn bằng giấy nhám.
Tuy nhiên, vì máy móc là hệ thống gồm nhiều loại vật liệu và linh kiện nên việc sử dụng hóa chất không được tùy tiện trên toàn bộ thiết bị mà phải xác định phạm vi xử lý, có phương pháp bảo vệ các bộ phận nhạy cảm, thử nghiệm khi cần và tuân thủ hướng dẫn an toàn của sản phẩm.
Sau bước tẩy sơn cần kiểm tra rỉ, làm sạch và hoàn thiện bề mặt trước khi sơn lại. Sự kết hợp đúng giữa hóa chất tẩy sơn, xử lý cơ học và giấy nhám sẽ giúp rút ngắn thời gian mà vẫn duy trì chất lượng bề mặt.
Với doanh nghiệp, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở việc tẩy được lớp sơn cũ mà là xây dựng được một quy trình bảo trì ổn định, ít hao vật tư và giảm thời gian dừng máy.
ĐT