Để sơn lại các sản phẩm bằng thép thì một trong những công đoạn quan trọng nhất chính là tẩy sơn cũ. Nếu lớp phủ cũ đã xuống cấp nhưng không được loại bỏ mà sơn trực tiếp lớp mới lên trên thì sẽ ảnh hưởng tới chất lượng hoàn thiện. Lớp sơn mới dù có tốt đến đâu cũng khó đảm bảo được độ bền vì vốn dĩ nó đang bám trên một lớp nên không ổn định.

Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hợp đều cần loại bỏ toàn bộ lớp phủ cũ. Trước tiên, cần đánh giá đúng hiện trạng bề mặt, sau đó lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, chuẩn bị bề mặt đúng yêu cầu rồi mới tiến hành sơn lại.

Cùng tìm hiểu chi tiết về cách xử lý lớp sơn cũ trước khi sơn lại các sản phẩm bằng thép.

1. Khi nào sắt thép cần tẩy lớp sơn cũ?

Nếu lớp sơn cũ vẫn có độ bám chắc, không bị bong tróc và tương thích với hệ sơn mới thì có thể chỉ cần vệ sinh và xử lý bề mặt sạch bụi bẩn, tập chất là được.

Ngược lại, nếu lớp sơn cũ đã bong thành từng mảng, bị phồng rộp, có nhiều vết nứt, xuất hiện vết rỉ ở phía dưới, bề mặt có nhiều lớp sơn cũ chồng lên nhau thì cần tẩy sạch hoàn toàn.

2. Vì sao sơn mới dễ bong nếu lớp sơn cũ không ổn định?

Hệ sơn gồm nhiều lớp liên kết với nhau: Sắt thép → lớp nền cũ → lớp sơn mới.

Một khi liên kết giữa sắt thép và lớp sơn cũ đã suy yếu thì dù lớp sơn mới có bám chắc vào lớp cũ đến đâu, toàn bộ hệ vẫn sẽ sớm bị bong.

Lúc này, vị trí phá hủy không phải là liên kết giữa lớp sơn mới với sơn cũ, mà nằm sâu hơn bên trong lớp nền.

Vì lý do này, việc chuẩn bị bề mặt có tính quyết định rất lớn tới tuổi thọ của lớp hoàn thiện.

3. Các phương pháp tẩy sơn trên sắt thép

Tùy vào tình trạng sản phẩm, có thể áp dụng phương pháp cơ học, hóa học, hoặc kết hợp cả 2.

Tẩy sơn bằng giấy nhám

Phương pháp cơ học này phù hợp cho diện tích nhỏ, lớp sơn mỏng, những vùng sơn đã bong sẵn và trên bề mặt tương đối phẳng.

Ưu điểm của phương pháp này là kiểm soát dễ dàng, đồng thời hỗ trợ xử lý một số khuyến điểm của bề mặt.

Ngược lại, nếu lớp sơn quá dày, đây không phải là phương án phù hợp vì mất nhiều thời gian, công sức, giấy nhám dễ bị bít hạt dẫn đến giảm hiệu quả mài, tiêu tốn giấy nhám hơn.

Tẩy bằng dụng cụ cơ học

Để xử ký các lớp sơn bị bong nhiều, chúng ta có thể dùng dụng cụ phù hợp rồi mới chuyển sang chà nhám để làm đều bề mặt. Cách này giúp tránh việc dùng giấy nhám cho các mảng sơn vốn đã có thể loại bỏ dễ dàng.

Sử dụng sản phẩm tẩy sơn

Phương pháp này phù hợp cho các lớp phủ dày, bề mặt có chi tiết, hình dạng phức tạp, làm suy yếu lớp phủ để người thao tác dễ dàng loại bỏ lớp phủ hơn.

Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho các vị trí như:

● Góc nhỏ
● Rãnh
● Chi tiết cong
● Kết cấu khó đưa máy chà nhám vào

Lưu ý là cần chọn hoa schất phù hợp với tính chất vật liệu, đồng thời tuân thủ hướng dẫn sử dụng, an toàn của nhà sản xuất.

4. Kết hợp tẩy sơn và giấy nhám có hiệu quả hơn không?

Sự kết hợp này giúp phân chia công việc hợp lý hơn:

Tẩy lớp phủ chính → loại bỏ sơn bong → vệ sinh → chà nhám hoàn thiện.

Nghĩa là chất tẩy giúp làm mềm, bong lớp phủ chính, còn giấy nhám tập trung vào những nhiệm vụ phù hợp hơn như:

● Xóa phần sơn còn sót
● Làm đều mép chuyển tiếp
● Xử lý bề mặt
● Chuẩn bị trước khi sơn

Cách này giúp giảm cả thời gian lẫn lượng vật tư tiêu hao.

5. Sau khi tẩy sơn phát hiện rỉ thì phải làm sao?

Sau khi lớp phủ được loại bỏ, nếu phát hiện các vết gỉ trên bề mặt thì nên tiếp tục loại bỏ sạch lớp rỉ, không sơn mới trực tiếp lên trên vì vấn đề bên dưới có thể tiếp tục phát triển và ảnh hưởng đến lớp phủ mới.

6. Những vị trí dễ bị rỉ dưới lớp sơn

Những vị trí dễ bị nước đọng, độ ẩm lưu lại có nguy cơ bị gỉ rất cao, chẳng hạn:

● Mối hàn
● Góc
● Mép dưới
● Vị trí bắt vít
● Điểm tiếp xúc với nền
● Khe khó thoát nước
● Khu vực sơn đã bị trầy

Thậm chí, một vết trầy nhỏ có thể tạo điều kiện để nước tiếp xúc với kim loại, dần dần sinh ra vết rỉ bên dưới lớp sơn xung quanh. Lúc này, nếu chỉ sơn phủ lên phần nhìn thấy mà không xử lý vùng bên dưới, hiện tượng bong có thể tái diễn.

7. Có cần tẩy sạch 100% lớp sơn không?

Tùy từng trường hợp.

Nếu mục đích là phục hồi hoàn toàn một chi tiết xuống cấp nặng thì cần phải loại bỏ phần lớn hoặc toàn bộ lớp phủ có thể cần thiết.

Tuy nhiên nếu chỉ một khu vực nhỏ cần được xử lý, phần còn lại vẫn bám chắc thì tùy hệ sơn và yêu cầu kỹ thuật, chỉ cần xử lý cục bộ.

Tóm lại, nếu lớp sơn cũ vẫn:

● Ổn định
● Bám chắc
● Không che giấu rỉ
● Phù hợp với lớp phủ tiếp theo

thì không cần loại bỏ. Việc xử lý quá mức sẽ làm tăng thời gian và chi phí không cần thiết.

8. Quy trình tham khảo khi tẩy sơn sắt thép

Bước 1: Kiểm tra toàn bộ bề mặt

Nên kiểm tra toàn bộ bề mặt, kể cả những vị trí:

● Sơn phồng
● Có vết nứt
● Xuất hiện rỉ
● Có dấu hiệu mất liên kết

rồi xác định phạm vi cần xử lý.

Bước 2: Xác định lớp phủ

Xác định xem lớp phủ cũ là loại sơn nào? Bề mặt đã được sơn lại bao nhiêu lần. Thông tin này sẽ giúp bạn lựa chọn được phương pháp xử lý phù hợp hơn.

Bước 3: Loại bỏ phần sơn bong

Loại bỏ hoàn toàn phần sơn cũ đã bị bong.

Bước 4: Tẩy lớp phủ cần loại bỏ

Tùy tình trạng, có thể áp dụng phương pháp cơ học hoặc sản phẩm tẩy phù hợp. Nếu dùng hóa chất tẩy thì nên thao tác đúng theo hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất.

Bước 5: Làm sạch

Sau bước tẩy sơn, bề mặt cần tiếp tục được loại bỏ: 

● Cặn sơn
● Bụi
● Tạp chất
● Phần vật liệu từ quá trình xử lý

để tránh gây ảnh hưởng đến bước tiếp theo.

Bước 6: Kiểm tra và xử lý rỉ

Đánh giá lại hiện trạng nền sau khi đã loại bỏ lớp phủ cũ xem có vết rỉ hay không.

Bước 7: Chà nhám

Dùng giấy nhám có độ hạt phù hợp để chuẩn bị bề mặt theo yêu cầu của hệ sơn mới. Nếu bề mặt đã tương đối tốt thì không cần phải sử dụng loại có độ hạt quá thô.

Bước 8: Vệ sinh lần cuối

Loại bỏ bụi sau chà nhám trước khi tiến hành sơn mới.

9. Những sai lầm thường gặp khi tẩy sơn

Chỉ tẩy đúng vị trí đang bong

Thay vì chỉ xử lý phần đã bị bong, cần kiểm tra và xử lý cả phạm vi xung quanh vì khi nhìn bằng mắt thường có thể vẫn ổn, nhưng thực chất sơn đã mất đi độ bám.

Cố mài lớp sơn dày hoàn toàn bằng giấy nhám

Mài lớp sơn dày bằng giấy nhám khó đạt được hiệu quả, giấy nhám dễ bị bít hạt, gây hao tốn vật tư và mất thời gian.

Không kiểm tra rỉ sau khi tẩy

Tẩy sơn chỉ là công việc giúp loại bỏ lớp phủ cũ, không loại bỏ được lớp rỉ.

Sơn ngay sau khi lớp phủ cũ vừa được loại bỏ

Khi vừa loại bỏ lớp phủ cũ, bề mặt phải được làm sạch và chuẩn bị phù hợp với hệ sơn mới.

Cho rằng bề mặt càng nhẵn càng tốt

Không phải càng nhẵn càng tốt mà bề mặt trước sơn cần đạt trạng thái phù hợp theo yêu cầu của lớp phủ mới. 

10. Tẩy sơn cửa sắt cũ cần chú ý gì?

Cần chú ý kiểm tra kỹ các vị trí như:

● Chân cửa
● Mối hàn
● Mép cánh
● Khu vực gần bản lề
● Góc dưới
● Vị trí thường xuyên tiếp xúc nước

Nếu bề mặt gồm nhiều lớp phủ dày thì nên tẩy sơn bằng hóa chất trước khi chà nhám sẽ giúp công việc thuận lợi hơn.

11. Tẩy sơn khung máy và thiết bị cơ khí

Yêu cầu xử lý bề mặt máy móc sẽ khác với bề mặt hàng rào vì máy móc thường gồm:

● Dây điện
● Cảm biến
● Gioăng
● Nhựa
● Cao su
● Tem thông số
● Linh kiện điện tử

Nếu tẩy sơn bằng hóa chất, nên kiểm soát phạm vi tiếp xúc và bảo vệ những bộ phận không phù hợp. Tốt hơn hết là nên tháo riêng chi tiết cần xử lý nếu có thể, việc thực hiện độc lập thường dễ kiểm soát hơn.

12. An toàn khi sử dụng sản phẩm tẩy sơn

Khi áp dụng phương pháp tẩy sơn bằng hóa chất, nên lưu ý tới:

● Nhãn sản phẩm
● Hướng dẫn sử dụng
● Cảnh báo
● Yêu cầu bảo hộ
● Phương pháp bảo quản

Đặc biệt lưu ý tới vấn đề thông gió và trang bị bảo hộ phù hợp.

Không tự ý pha trộn các hóa chất khác nhau nếu nhà sản xuất không hướng dẫn.

Sau khi hoàn thành công việc, cần xử lý chất thải và phần sơn được loại bỏ phù hợp với quy định liên quan.

13. Làm sao biết bề mặt đã sẵn sàng để sơn lại?

Không nên chỉ đánh giá sơ sài. Trước khi sơn nên kiểm tra xem:

● Phần sơn yếu đã được loại bỏ chưa?
● Rỉ đã được xử lý chưa?
● Bề mặt có sạch không?
● Còn dầu mỡ không?
● Còn bụi chà nhám không?
● Trạng thái bề mặt có phù hợp với hệ sơn mới không?

Chỉ khi bề mặt đã đạt yêu cầu theo đúng hệ sơn thì mới nên chuyển sang công đoạn tiếp theo.

14. Tối ưu chi phí tẩy sơn trong sản xuất

Để tối ưu chi phí tẩy sơn trong sản xuất, nên tính toán toàn bộ chi phí: vật tư + giấy nhám + nhân công + thời gian máy móc + tỷ lệ phải làm lại.

Ví dụ phương pháp A tuy dùng ít hóa chất, vật tư hơn nhưng lại cần nhiều thời gian hơn để chà nhám.

Còn phương án B tuy dùng nhiều vật tư, hóa chất hơn nhưng lại đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Muốn biết phương án nào kinh tế hơn phải tính tổng chi phí, không thể chỉ so sánh giá vật tư.

15. Xây dựng quy trình cho công việc tẩy sơn lặp lại

Nếu thường xuyên phục hồi cùng một loại sản phẩm, doanh nghiệp nên ghi nhận:

1. Loại vật liệu.
2. Loại lớp phủ.
3. Tình trạng bề mặt.
4. Phương pháp tẩy.
5. Lượng vật tư.
6. Thời gian xử lý.
7. Loại giấy nhám sử dụng.
8. Kết quả sau sơn.

Sau nhiều lần thực hiện, với kinh nghiệm rút ra, doanh nghiệp có thể xác định được quy trình phù hợp nhất và chuẩn hóa nó để áp dụng cho các lần sau.

Cách này giúp giảm sự phụ thuộc vào kinh nghiệm các nhân, đồng thời dễ kiểm soát chất lượng hơn.

16. Nhật Tiến Hưng và vật tư xử lý bề mặt

Nhật Tiến Hưng là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sản xuất giấy nhám, keo 502 và hóa chất tẩy sơn, đáp ứng nhiều nhu cầu xử lý và hoàn thiện bề mặt trong sản xuất.

Theo chúng tôi, đối với công việc tẩy sơn trên sắt thép, nên phối hợp đúng các công đoạn thay vì cố sử dụng một loại vật tư để giải quyết tất cả.

Với lớp phủ dày, cần được xử lý trước bằng hóa chất rồi mới chà bằng giấy nhám. Nếu phát hiện rỉ, nên tục xử lý kim loại nền trước khi sơn.

Một quy trình với các công đoạn được thực hiện đúng chức năng sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tiêu hao vật tư,  tạo ra bề mặt ổn định hơn cho lớp phủ mới.

17. Kết luận

Tẩy sơn trên sắt thép là bước không thể bỏ qua nếu lớp phủ cũ đã bong, phồng, xuống cấp cũng như không còn đủ độ bám.

Tùy tình trạng thực tế, doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp cơ học, sử dụng sản phẩm tẩy sơn hoặc kết hợp cả hai. Sau khi loại bỏ lớp phủ cũ, cần tiếp tục kiểm tra rỉ, chà nhám, vệ sinh và chuẩn bị bề mặt đúng yêu cầu trước khi sơn lại.

Một quy trình chỉ thực sự hiệu quả khi không chỉ giúp bề mặt đẹp hơn, giảm lượng giấy nhám tiêu hao, tiết kiệm nhân công mà còn hạn chế tình trạng phải sơn sửa lại sau một thời gian ngắn.

Doanh nghiệp nên xem tẩy sơn như một phần của toàn bộ quy trình chuẩn bị bề mặt, thay vì chỉ là công việc bóc lớp màu cũ khỏi sắt thép.

ĐT