Khi loại bỏ lớp phủ cũ trên đồ gỗ, việc chỉ dùng giấy nhám cho các lớp sơn dày sẽ rất hao tốn vật tư do giấy nhám nhanh bị bít hạt, người thực hiện cũng sẽ mất nhiều thời gian, công sức hơn. Lúc này, sử dụng chai tẩy sơn là phương án đáng cân nhắc.

Vậy, khi nào nên kết hợp chai tẩy sơn thay vì chỉ dùng giấy nhám? Vì sao đồ gỗ cũ cần được xử lý bề mặt trước khi sơn lại, cần lưu ý những gì trong quá trình xử lý bề mặt?,… cùng giải đáp những thắc mắc đó ngay trong bài viết dưới đây.

1. Vì sao đồ gỗ cũ cần được xử lý bề mặt trước khi sơn lại?

Nếu trên bề mặt đồ gỗ, lớp phủ cũ đa bong, nứt, phồng rộp, không còn duy trì được độ bám thì lúc này, việc phủ thêm lớp sơn mới chồng lên sẽ không giải quyết được vấn đề nằm bên dưới. Lớp sơn mới lúc này thực chất chỉ nằm trên một lớp nền cũ vốn đã rất yếu. Vì vậy chỉ sau thời gian ngắn, lớp cũ sẽ bong kéo theo lớp mới.

Đây là lý do giải thích vì cần phải xử lý bề mặt trước khi sơn lại.

2. Khi nào chỉ cần chà nhám?

Chỉ cần xử lý bằng giấy nhám nếu lớp phủ cũ:

● Tương đối mỏng
● Bám chắc
● Chỉ trầy xước nhẹ
● Không bong trên diện rộng
● Bề mặt tương đối phẳng

Lúc này, không cần phải loại bỏ toàn bộ lớp phủ mà chỉ cần làm sạch, xử lý khuyết điểm và chuẩn bị trạng thái bề mặt phù hợp cho hệ sơn mới. Không nên sử dụng thêm sản phẩm tẩy sơn trong trường hợp này vì thực sự không cần thiết.

3. Khi nào nên cân nhắc chai tẩy sơn?

Nên cân nhắc dùng chai tẩy sơn khi cần xử lý bề mặt gỗ có:

● Nhiều lớp phủ chồng nhau
● Sơn bong thành mảng
● Lớp phủ dày
● Các chi tiết chạm khắc khó chà
● Góc và khe nhỏ
● Giấy nhám nhanh bị bít

Với những tình huống này, chà toàn bộ bằng giấy nhám sẽ mất rất nhiều thời gian, tốn vật tư mà không hiệu quả. Trong khi đó, chai tẩy sơn ở dạng lỏng có thể giúp xử lý phần lớp phủ chính trước, ngay cả các chi tiết phức tạp.

Sau đó giấy nhám được sử dụng cho công đoạn làm đều và hoàn thiện.

4. Không phải chai tẩy sơn nào cũng dùng được cho gỗ

Mỗi loại chất tẩy sơn có công thức và phạm vi sử dụng khác nhau. Một sản phẩm thích hợp cho kim loại chưa chắc có thể sử dụng tùy ý trên gỗ.

Do vậy trước khi dùng cần kiểm tra:

● Hướng dẫn của nhà sản xuất
● Vật liệu được phép sử dụng
● Loại lớp phủ có thể xử lý
● Cảnh báo an toàn
● Phương pháp làm sạch sau khi tẩy

Nếu sản phẩm không chỉ định phù hợp với gỗ thì không nên dùng.

5. Tại sao cần thử ở vị trí nhỏ?

Kể cả khi sản được ghi là phù hợp trên gỗ thì thử nghiệm vẫn rất cần thiết vì đồ gỗ cũ có thể chứa nhiều thành phần, lịch sử mà người dùng không thể biết chắc.

Chẳng hạn, một chiếc tủ đã sử dụng 20 năm có thể từng được:

● Sơn nhiều lần
● Phủ vecni
● Sửa bằng keo
● Trám khuyết điểm
● Thay một số chi tiết
● Phủ lại lớp hoàn thiện

Khi tẩy, các khu vực này có thể phản ứng khác nhau. Vì vậy nên thử trước ở một vị trí nhỏ, ít nhìn thấy để kiểm tra trước. Nếu hiệu quả thì mới mở rộng phạm vi.

6. Gỗ tự nhiên và veneer cần được phân biệt

Trước khi xử lý nên phân biệt rõ vật liệu là gỗ nguyên khối tự nhiên hay chỉ là một loại ván ép, gỗ ép được phủ veneer. Sản phẩm được phủ veneer nếu xử lý quá mạnh bằng phương pháp cơ học, lớp veneer có thể bị chà xuyên.

7. Vì sao giấy nhám nhanh bị bít khi chà lớp phủ cũ?

Khi chà, vật liệu từ lớp phủ sẽ tróc khỏi bề mặt, tích tụ một phần giữa các hạt mài giấy nhám, khiến khả năng cắt của giấy nhám bị giảm. Lúc này, người dùng bắt đầu cảm thấy:

● Chà lâu nhưng lớp phủ ra ít
● Giấy nhám nóng
● Phải tăng lực
● Phải thay giấy thường xuyên

Hiện tượng bịt hạt sẽ diễn ra nhanh, rõ hơn trên những lớp phủ có trạng thái mềm. 

Khi thấy phải thay rất nhiều giấy nhám chỉ để bóc lớp phủ dày, nên cân nhắc phương khác hiệu quả hơn.

8. Chai tẩy sơn và giấy nhám có thay thế nhau không?

Không nhất thiết. Khi phải xử lý lớp phủ dày, chai tẩy sơn và giấy nhám có thể kết hợp trong một quy trình như sau: Xử lý lớp phủ dày → loại bỏ cặn → làm sạch → chà nhám → hoàn thiện bề mặt. Trong đó, mỗi vật tư thực hiện một nhiệm vụ khác nhau. Chai tẩy sơn hỗ trợ loại bỏ lớp phủ, còn giấy nhám được sử dụng sau đó để:

● Làm đều bề mặt
● Xử lý phần còn sót
● Giảm khuyết điểm
● Chuẩn bị cho công đoạn hoàn thiện tiếp theo

Sự phối hợp này giúp hạn chế hao giấy nhám đáng kể so với cố chà toàn bộ lớp phủ từ đầu.

9. Có cần tẩy sạch toàn bộ đến gỗ không?

Tùy trường hợp. Ví dụ, một chiếc tủ chỉ bong sơn tại phần chân, còn các mặt còn lại vẫn ổn định thì có thể chỉ cần xử lý khu vực bị hư hỏng nếu hệ hoàn thiện mới và yêu cầu sửa chữa cho phép, có thể chỉ xử lý khu vực bị hư hỏng.

Ngược lại, trên bề mặt có nhiều lớp phủ, bị bong trên diện rộng hoặc yêu cầu là phải phục hồi hoàn toàn màu gỗ thì phạm vi xử lý có thể lớn hơn.

Như vậy, nên đưa ra quyết định dựa trên tình trạng lớp phủ + vật liệu nền + yêu cầu hoàn thiện.

10. Quy trình tham khảo khi dùng chai tẩy sơn trên đồ gỗ

Nên tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Về mặt tổ chức công việc, có thể tham khảo các bước sau.

Bước 1: Xác định vật liệu

Xác định xem loại vật liệu là gì?

● Gỗ tự nhiên
● Veneer
● Ván công nghiệp
● Hay kết cấu kết hợp nhiều vật liệu

Bước 2: Đánh giá lớp phủ

Quan sát để đánh giá lớp phủ về:

● Độ dày
● Mức độ bong
● Số lớp ước tính
● Những vùng còn chắc
● Những vị trí hư hỏng

Bước 3: Quyết định phạm vi

Dựa trên đánh giá về lớp phủ cũng như tình trạng bề mặt để quyết định phạm vi xử lý cần thiết.

Bước 4: Tháo phụ kiện

Để kiểm soát bề mặt tốt hơn, nên tháo các phụ kiện như:

● Tay nắm
● Bản lề
● Phụ kiện trang trí
● Bộ phận không cần tẩy

Bước 5: Làm sạch sơ bộ

Vệ sinh sạch bụi và chất bẩn bằng phương pháp phù hợp với vật liệu.

Bước 6: Thử sản phẩm

Thử trên một diện tích nhỏ, quan sát cả lớp phủ và vật liệu nền để đánh giá về hiệu quả cũng như sự phù hợp.

Bước 7: Xử lý lớp phủ

Khi thấy kết quả thử phù hợp thì áp dụng trên toàn bộ phạm vi cần xử lý. Lưu ý, không nên tự ý tăng lượng hoặc kéo dài thời gian mà nhà sản xuất đã khuyến cáo.

Bước 8: Loại bỏ lớp phủ đã suy yếu

Dùng dụng cụ phù hợp để loại bỏ lớp phủ đã suy yếu một cách cẩn thận.

Bước 9: Làm sạch 

Thực hiện đúng yêu cầu của sản phẩm đã sử dụng. 

Bước 10: Đánh giá lại bề mặt

Khi lớp phủ đã bong hoàn toàn sẽ để lộ ra tình trạng thật của bề mặt, hãy đánh giá để đưa ra bước xử lý tiếp theo phù hợp

11. Những gì có thể xuất hiện sau khi tẩy lớp phủ?

Sau khi tẩy, bề mặt có thể để lộ:

● Vết trám
● Vết nứt
● Màu gỗ không đồng đều
● Mối ghép cũ
● Vết keo
● Vùng từng sửa chữa
● Khuyết điểm trước đây bị sơn che lại

Vì vậy, không phải cứ tẩy sơn xong là lập tức có một bề mặt gỗ hoàn hảo mà còn cần nhiều bước xử lý tiếp theo.

12. Chà nhám sau khi tẩy như thế nào?

Để tiến hành chà nhám sau khi lớp phủ cũ đã được loại bỏ, trước tiên cần đánh giá trạng thái thực tế nhằm chọn giấy nhám có độ hạt phù hợp. Không nên mặc định bắt đầu bằng loại cực thô. Nếu bề mặt chỉ còn một ít lớp phủ và khuyết điểm nhẹ, giấy nhám quá thô sẽ:

● Tạo xước sâu
● Làm mất nhiều gỗ
● Bo tròn cạnh
● Làm biến dạng chi tiết
● Tăng công đoạn hoàn thiện

Do vậy, cần sử dụng độ nhám vừa đủ cho công việc cần thực hiện rồi chuyển dần sang cấp phù hợp với yêu cầu hoàn thiện.

13. Cẩn thận với cạnh và hoa văn

So với mặt phẳng, các cạnh gỗ thường bị chà mất vật liệu nhanh hơn  Nếu sử dụng máy chà quá lâu tại mép sẽ khiến cạnh sắc có thể trở nên tròn, làm ảnh hưởng tới giá trị thẩm mỹ. Tương tự, các chi tiết chạm trổ cần được xử lý nhẹ nhàng. Trong những trường hợp này, thường thì dùng chất tẩy là phương pháp được khuyến khích hơn so với mài.

14. Có nên dùng máy chà ngay sau khi tẩy?

Không nên vội. Nếu bề mặt vẫn chưa đạt trạng thái phù hợp, việc sử dụng máy chà ngay có thể làm công việc khó kiểm soát hơn.

Thay vì vậy, hãy  hoàn thành từng bước: Tẩy → loại bỏ lớp phủ → làm sạch → kiểm tra → chà.

15. Những lỗi thường gặp khi tẩy sơn đồ gỗ

Không xác định đúng loại vật liệu

Lỗi này rất dễ gây hư hỏng, nhất là với veneer hoặc đồ gỗ có cấu tạo nhiều lớp.

Bỏ qua bước thử trước

Phản ứng của chất tẩy sơn với mỗi vật dụng có thể không giống nhau. Vì vậy, nên thử trên một khu vực nhỏ trước khi thực hiện toàn bộ bề mặt.

Dùng sản phẩm không phù hợp

Không phải chai tẩy sơn nào cũng dùng được cho mọi loại gỗ. Chọn sai sản phẩm có thể làm ảnh hưởng đến bề mặt gỗ.

Cạo quá mạnh khi lớp sơn chưa bong

Khi lớp phủ chưa đủ mềm hoặc chưa tách khỏi bề mặt, việc cạo mạnh có thể làm xước hoặc tạo vết trên gỗ.

Chà nhám quá thô sau khi tẩy

Sau khi lớp sơn đã được loại bỏ, không nên tiếp tục dùng giấy nhám quá thô. Điều này có thể làm mất vật liệu nền nhiều hơn cần thiết.

Bỏ qua bước làm sạch

Tẩy sơn xong, bề mặt cần được làm sạch và chuẩn bị đúng cách trước khi phủ lớp hoàn thiện mới.

16. An toàn khi sử dụng chai tẩy sơn

Khi sử dụng bất kỳ loại chai tẩy sơn nào, người dùng cũng nên đọc kỹ:

● Nhãn
● Hướng dẫn sử dụng
● Cảnh báo nguy hiểm
● Tài liệu an toàn nếu có
● Điều kiện thông gió
● Yêu cầu bảo quản

Đặc biệt, cần trang bị bảo hộ phù hợp với sản phẩm cụ thể, tuyệt đối không được tự ý trộn chất tẩy sơn với dung môi hoặc hóa chất khác để cố tăng tốc độ; thu gom, xử lý các lớp phủ đã được loại bỏ và vật liệu phát sinh.

17. Tẩy sơn đồ gỗ số lượng lớn cần tính chi phí thế nào?

Với các xưởng phục hồi nội thất, chi phí cho công đoạn tẩy sơn không phải chỉ là giá một chai tẩy sơn. Cần tính toán dựa trên:

● Lượng chất tẩy
● Giấy nhám
● Dụng cụ
● Nhân công
● Thời gian chờ
● Công vệ sinh
● Tỷ lệ sản phẩm phải xử lý lại

Như vậy, sử dụng chất tẩy sơn có giá rẻ chưa chắc là phương án tối ưu vì có thể tăng thêm thời gian, thêm công đoạn, tốn chi phí nhân công. Tóm lại, cần tính tổng chi phí để hoàn thiện một sản phẩm, không chỉ giá của từng vật tư.

18. Thử nghiệm giúp xây dựng quy trình tốt hơn

Với các xưởng thường xuyên xử lý cùng một nhóm vật dụng, ghi lại kết quả là cách để xây dựng quy trình làm việc tốt hơn.

Theo đó, nên ghi lại:

1. Loại vật liệu.
2. Loại lớp phủ cũ.
3. Diện tích xử lý.
4. Lượng chất tẩy sử dụng.
5. Thời gian thao tác.
6. Số lượng giấy nhám.
7. Chất lượng bề mặt.
8. Thời gian hoàn thiện.

Trải qua nhiều lần, doanh nghiệp dễ dàng nhận định trường hợp nào nên dùng hóa chất và trường hợp nào chỉ cần chà nhám, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân.

19. Theo kinh nghiệm của Nhật Tiến Hưng

Nhật Tiến Hưng – đơn vị nhiều năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất giấy nhám, keo 502 và hóa chất tẩy sơn - khi sử dụng chai tẩy sơn cho đồ gỗ cũ, thử nghiệm trên một khu vực nhỏ trước khi áp dụng đồng loạt là bước cực kỳ quan trọng bởi đồ gỗ đã sử dụng lâu năm thường khó xác định chính xác toàn bộ các lớp phủ và vật liệu đã được sử dụng trước đó.

Với vật dụng có lớp phủ dày, chi tiết phức tạp thì nên dùng chất tẩy sơn để xử lý lớp phủ chính rồi tiếp tục bằng giấy nhám. Như vậy sẽ c giúp công việc thuận lợi hơn. Trong khi đó, nếu bề mặt chỉ có lớp phủ mỏng và còn ổn định thì chỉ cần chà nhám.

20. Kết luận

Chai tẩy sơn mang lại hiệu quả cao trong việc loại bỏ các lớp phủ dày, lớp phủ trên các chi tiết phức tạp. Tuy nhiên không phải mọi sản phẩm tẩy đều phù hợp với gỗ và không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng tới hóa chất tẩy.

Để đưa ra quyết định phù hợp, trước tiên cần xác định loại vật liệu, tình trạng lớp phủ và yêu cầu hoàn thiện, đồng thời kiểm tra hướng dẫn của sản phẩm và thử trên khu vực nhỏ. Sau bước tẩy bằng hóa chất, nên sử dụng giấy nhám có độ hạt phù hợp để làm đều và chuẩn bị bề mặt

Một quy trình phục hồi hiệu quả không phải là tẩy sạch lớp sơn bằng mọi giá, mà là lựa chọn đúng phương pháp cho từng công đoạn, bảo vệ vật liệu nền và tạo được bề mặt phù hợp cho lớp hoàn thiện tiếp theo.

ĐT